Over depressie en creativiteit: hoe maak je licht van je donker?

Alles in het leven heeft dualiteit in zich. Zonder donker geen licht. Zonder zwart geen wit. Zonder dun geen dik. Zonder haat geen liefde. En zonder melancholie geen creativiteit.

Als je melancholisch bent aangelegd, net als ik, dan ben je misschien geneigd om alleen maar te kijken naar wat er negatief is aan je brein. Ik wil je aansporen om ook eens de andere kant op te kijken. Om meer balans in je waarneming te krijgen.

Om te zien dat melancholie en creativiteit niet zonder elkaar kunnen bestaan.

Ik ben in een hol klinkend kamertje met uitzicht op de kerk. Naast me staat een klein tafeltje. Ik zit op een zachte, stoffen fauteuil. Duidelijk gekozen om mij een beetje op mijn gemak te stellen. De psychotherapeut zit schuin tegenover me. Hij vraagt hoe het de afgelopen twee weken gegaan is. Omdat ik hem niet continu wil aankijken, dwalen mijn ogen af naar de plint naast de deur. De plint is niet helemaal wit geschilderd. Terwijl ik vertel hoe het met me gaat, fantaseert mijn brein ondertussen over hoe de plint eruit zou zien als hij wel helemaal geschilderd zou zijn. Ook de boekenkast lijkt op een rare plaats te staan. Niet echt feng shui. Hoe zou de ruimte overkomen als de kast 20 centimeter naar rechts zou opschuiven?

Twee weken daarna valt mijn oog opnieuw op de plint. Nog steeds niet geschilderd. En wat een rare, perzikachtige kleur zit er eigenlijk tegen de muur. Gewoon wit zou deze ruimte een veel professionelere uitstraling geven.

Creativiteit tapt uit hetzelfde vaatje als depressie. Je brein ziet wat er ontbreekt. Het heeft de gave om dingen te bedenken die er niet zijn. Creëer je iets moois, dan noemen we dat creativiteit. Creëer je iets lelijks, dan noemen we dat depressiviteit. Je brein wil gewoon altijd zien wat er ontbreekt. Daar is het op ingericht.

Creatie en depressie zijn twee kanten van dezelfde medaille.

Het is geen toeval dat de grootste kunstenaars de grootste depressievelingen zijn. Dat Kurt Cobain zichzelf van het leefde beroofde, hangt samen met zijn creatieve vermogens om Smells Like Teen Spirit te schrijven. Dat Robin Williams niet meer onder ons is, verklaart zijn succesvolle carrière als acteur en komiek. Vanwege zijn creatietalent kon Joost Zwagerman zo treffend omschrijven dat depressie de opstand van de geest tegen zichzelf is.

Creativiteit is de gave om te kunnen zien wat er niet is.

Een schilderij begint met een wit canvas. Een verhaal begint met een lege pagina. Je hebt leegte nodig om te kunnen creëren. Je moet kunnen zien dat er iets ontbreekt om iets nieuws te kunnen maken. Zo is het ook met depressie. Om negatieve, zelfveroordelende gedachtes te kunnen produceren, moet je brein het vermogen hebben om te kunnen zien wat er niet is.

Sinds een aantal jaren ben ik me de gevolgen van mijn makersbrein gaan realiseren.

Ik kan dingen zien die anderen niet zien en daar hoef ik geen moeite voor te doen. Daarin schuilt voor mij overvloed. Ik creëer in mijn werk dagelijks nieuwe dingen, die levens van mensen mooier maken. Ik heb mijn vak gemaakt van schrijven, concepten ontwikkelen en creatieve projecten organiseren. Ik heb geleerd om te surfen op de creatiedrang van mijn hersens. En ja, de keerzijde is depressie. Ik leer de donkere kant van mijn creativiteit steeds beter kennen.

Ik kan me voorstellen dat jij in je werk een graag geziene gast bent.

Je ziet precies wat er ontbreekt. En je kunt vervolgens ook nog bedenken wat de situatie nodig heeft. Daar is je brein in getraind. Maar pas op. Je creativiteit kan je ook pakken. Ongenadig hard. Dan bedenkt het fantasieverhalen over wat er aan jou ontbreekt. Hoe je niet deugt, omdat je niet van je kinderen kunt genieten terwijl je toch zo’n fijne kinderen hebt. Hoe je altijd alleen zult blijven, omdat je vrienden tegen elkaar zeggen wat voor lapzwans je bent. Je ziet dingen die er niet zijn. Je scheppende vermogen gaat met je aan de haal. Want daar is het op ingericht.

De clou is om deze natuurlijke drang van je brein te herkennen en als de andere kant van de creatieve medaille te labelen. Zo kun je er makkelijker vriendschap mee sluiten. Je hébt nu eenmaal de gave om te zien wat er ontbreekt. Zelfs als alles er is. Leer om het hiermee te doen. Maak van je vermeende afwijking je kracht.

Geef jezelf de ruimte om te zijn zoals je bent. Zo creëer je veiligheid in je eigen hoofd. Negatieve gedachtes zullen niet verdwijnen, maar wel minder blijven plakken.

Je las net een hoofdstuk uit het boek Maak Een Feest Van Je Depressie. Dit filosofische boek laat je op een fundamenteel andere manier naar depressie kijken. Het laat zien hoe je licht maakt van je donker.

Ik schreef het boek vanuit mijn eigen behoefte aan een positieve kijk op depressie. Eentje waarmee ik mezelf en mijn eigenaardigheden kan omarmen. Want m'n kop kan er niet af.

Het Parool en het magazine van Wendy van Dijk schreven er een artikel over:


Artikel delen

|

Geen blog meer missen?


Over Jenne

“Ik ben eigenlijk een soort ideeënhelper.”

Jenne Snijders is conceptontwikkelaar. Ze bedenkt en ontwikkelt belevingsconcepten, schrijft boeken over conceptontwikkeling en werkt als songwriter en dirigent. Studeerde ooit af in de Communicatie en aan het Conservatorium. En is onlangs begonnen aan de opleiding Architectuur en Interieur (HBO deeltijd).


0 Reacties

Laat een reactie achter

XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>